و نه انگور بر كله و نه انار بر هريسه و برنج فرسخ دوم در تدبير مشروب بهترين آب ماء نهر است خصوصا كه جارى باشد بر زمين پاك 1 يا بر سنگريزه‌ها و 2 جارى باشد طرف شمال و مشرق و 3 منحدر باشد از اعلى باسفل و 4 بعيد المنبع و 5 سبك وزن و 6 شيرين بود خصوصا وقتىكه باشد كثير و شديد الجريان و آب نيل و آب گنگ جامع اكثر اين صفات است و خوردن آب بعد غذا موجب خامى اوست و ميان غذا اردأ مگر مخمور و صاحب معده حار را نافع بود و بعد از يك ساعت از خوردن غذا كه وقت شروع هضم غذا است بنوشند و جمع نكنند در ميان آب نهر و آب چاه تا وقتىكه يكى از ان منحدر نشود از معده كه اين رديست و آب چشمه غلظت دارد - و آب كاريز اردأ از ان است و بعد آب كاريز آب چاه و بعد آن آب زمين نمناك و نوشيدن آب و شراب بر نهار و بعد از جماع و مسهل قوى و حمام و بر فواكه خصوصا بطيخ ضرر دارد و عطش بلغمى از اشياى مسخنه زايل مىشود و چون شراب حرام است لهذا تدبير استعمال آن ذكر نكرديم فرسخ سوم در تدبير حركت و سكون بدنيّين حركت قوى كه آن را رياضت نيز گويند قوىترين اسباب است در منع تولد فضلات هضوم اربعه و سبكى بدن پيدا كند و او را قابل غذا گرداند و نشاط آرد و حرارت غريزى بافروزد و مفاصل را سخت و اوتار را قوى گرداند و رياضت معتدله كه در وقت خويش واقع شود محفوظ دارد از جميع امراض مادى و اكثر مزاجى مانند بارد رطب به شرطى كه باقى تدبير ستّه ضروريه موافق و با صواب باشد و وقت رياضت آنست كه بدن از بول و براز خالى باشد و بعد انحدار غذا و كمال هضم واقع شود و در امتلا و جوع شديد و بعد جماع منع است و رياضت معتدله محمود و حافظ صحت آنست كه سرخ و منتفخ شود در ان بدن و شروع شود عرق و زيادتى سيلان عرق علامت افراط رياضت است و آن مجفف « 1 » رطوبات بدن و مضعف قوت بود و هر عضوى كه بسيار باشد رياضت او به شرط اعتدال قوى مىگردد و اين عضو مخصوص نيست بلكه حال هر قوت بدنى و نفسانى

--> ( 1 ) يعنى خشك‌كننده